LIBELLE – NUMMER 3 2024

Oké, ze dronk geregeld, maar niet elke dag.

Toch besloot journaliste Liesbeth Smit (49) anderhalf jaar geleden te stoppen met alcohol. Inmiddels weet ze zeker dat dit een goede zet was. “Dit besluit heeft mij te veel gegeven om eraan te twijfelen.”

Er was een tijd dat ik absoluut niet praatte over mijn alcoholgebruik, laat staan dat ik daarover zou schrijven. En als ik niet zo belachelijk trots zou zijn op wat er is veranderd, was dat ook zo gebleven. Maar hier zijn we dan. Want anderhalf jaar geleden stopte ik helemaal met drinken. Op een zomerse maandagochtend werd ik wakker en wist ik: het is genoeg geweest, en dit keer echt. Sindsdien heb ik geen druppel meer aangeraakt.

Goed, dat is de korte versie. De langere versie is dat hier natuurlijk iets aan vooraf ging. En dat kan ik in drie woorden samenvatten met: ik dronk te veel. Niet elke dag en soms stopte ik een tijdje om aan mezelf te bewijzen dat ik het nog best onder controle had, zoals tijdens dry January. Maar ik had dit niet onder controle en ik kon er ook steeds minder goed tegen.

Dat wist ik al een tijd, niemand drinkt ineens te veel. Maar ik vond het moeilik om te accepteren, dus dronk ik door. Dat deed ik ook al tijdens mijn studententijd en later tijdens etentjes of borrels, want ik hield van het ontspannende gevoel dat wijn mij gaf. In mijn ijskast stond altijd wel een fles Chardonnay koud en anders liep ik nog even naar de supermarkt. Het zag er zo gezellig uit, koken met een wijntje op het aanrecht. Dat eerste glas na een drukke dag voelde ook altijd ‘verdiend’.

ANONIEME ZELFTEST

Maar daar bleef het niet bij. Soms werden het vier glazen op een avond, soms zes, soms twee, soms acht. Intussen functioneerde ik de volgende dag ‘gewoon’, terwijl ik de doffe misselijkheid en kalme paniek probeerde te negeren die een steeds dagelijkser onderdeel werden van mijn leven. Op internet had ik daarom al een paar keer ingetikt: ‘ben ik een alcoholist?’ Als ik de uitslag van de anonieme zelftests moest geloven, was het antwoord ja. Ik lag dan wel niet onder een brug te lallen, ik las ook dat vrouwen volgens de Gezondheidsraad een serieus probleem hebben als ze per week meer dan 14 glazen drinken, die elk meer dan twaalf milliliter alcohol bevatten.

Nu vind ik het woord alcoholist nog steeds bijzonder heftig om bij mijzelf of anderen te gebruiken, maar het gold wel voor mij. Tenminste, als ik eerlijk was naar mezelf. En dat werd ik op die maandagochtend, toen ik belde met een alcoholcoach die ik maanden daarvoor al had gegoogled. Ik legde haar mijn situatie kort uit (“ik denk dat ik te veel drink”), zij stelde wat duidelijke vragen en zei: “Als ik je zo hoor, denk ik dat ook.”

We maakten een afspraak voor een eerste ontmoeting. Ze sloot af met: “Als je dit echt wilt aanpakken, verwacht ik wel dat je gedurende het hele traject abstinent bent, dus geen alcohol drinkt. Wanneer wil je daarmee beginnen?” Ik besloot dat mijn moment die dag al was. Behalve aan mijn partner vertelde ik het aan niemand. Al was het alleen maar omdat ik niet wist of echt stoppen me zou lukken. Als ik het wilde was het nu of nooit.

En dat was, achteraf, het begin van de beste beslissing die ik ooit maakte.

REKBAAR BEGRIP

Strak van de spanning zat ik op mijn eerste coachingssessie. Op dat moment was ik precies een week nuchter, en dat viel me vies tegen. Ik zat midden in een drukke periode en voelde me onrustig, sliep slecht en had weinig eetlust. De coach bleek er niet van op te kijken. Rustig luisterde ze naar mijn geratel, subtiel schoof ze een doos tissues mijn kant op toen ik begon te snikken. Het was goed dat ik was gekomen, zei ze. En dit was het plan: elke week een gesprek van een uur. Ik zou een logboek bijhouden over hoe mijn dag was verlopen en wat ik erbij voelde en elke week een opdracht uitvoeren, zoals ‘maak een lijst van situaties en mensen die je triggeren’. En vooral: niet drinken. Hoelang dat proces zou gaan duren vertelde ze niet. Inmiddels weet ik weet inmiddels dat stoppen met drinken je minstens een jaar kost. Tel daar nog een jaartje of twee bij op voor de zekerheid. Ook daarna blijft het altijd je serieuze aandacht nodig hebben. Als ik dat die eerste sessie had gehoord was het me aangevlogen. Zó erg was het toch niet? Maar zo erg was het wel. Op dat moment was het enige goede nieuws dat ik er niet langer van weg keek. Want bij te veel drinken hebben we allemaal onze eigen ideeën. De een denkt aan die zwerver in het park met een paar grote blikken bier in een plastic tas. Sommige mensen drinken doordeweeks niet om in het weekend alsnog meerdere flessen wijn weg te tikken. Anderen drinken juist alleen en lijken voor de buitenwereld geen probleem te hebben. Kortom, te veel is een rekbaar begrip.

Maar of je nu weinig, regelmatig of vaak drinkt: er bestaat geen ‘gezonde’ hoeveelheid alcohol, zeggen de Maag Lever Darm Stichting en KWF Kankerbestrijding. Zo vergroot alcohol de kans op mond-, keelholte-, strottenhoofd-, slokdarm-, borst-, lever- en darmkanker. Terwijl helemaal niet drinken het advies is van de Gezondheidsraad, huisartsen en diverse verslavingsinstellingen, associeert slechts 27 procent van de Nederlanders alcohol met ongezondheid. 20 procent denkt zelfs dat een glas alcohol per dag gezond is. Toch is alcohol een verslavend middel met alle mogelijk ondermijnende en gevaarlijke gevolgen van dien. Wie daarmee stopt moet niet zozeer onder ogen zien waarom alcohol zo’n grote rol heeft gekregen, maar wat dat precies van je afpakt.

ZO KEN IK JE WEER

De eerste alcoholvrije weken herinner ik me als mistig. De voordelen zoals beter slapen, kilo’s verliezen, een gezondere huid en meer geld overhouden bleven ook uit. Wel werd ik overvallen door een extreme vermoeidheid die lang aanhield. Hoewel ik geen seconde twijfelde aan dit besluit, kon ik me erg eenzaam voelen. Etentjes, borreluurtjes of feestjes vond ik lastig en vermeed ik. Het idee dat ik anderen moest uitleggen waarom ik niet langer dronk, vermoeide me bij voorbaat, laat staan dat woorden zou moeten geven aan hoe ontredderd en alleen ik me soms door die keuze kon voelen.

De zee van tijd die ik ineens had vulde ik met eindeloos Netflixen en compensatie-snoepen. Vaak viel ik al om negen uur ’s avonds in slaap. Ik vond er werkelijk geen klap aan, maar het was nu of nooit. Als ik mijn coach en andere stoppers moest geloven, zou het beter worden. Naar die laatsten luisterde ik in de podcasts die ik vond; stuk voor stuk schitterende uiteenzettingen van stopprocessen. Ik speelde ze af op moeilijke momenten, zodat ik me even minder alleen voelde. Een jonge vrouw vertelde dat ze zich aan een stoel had vastgebonden toen ze te veel verlangen naar wijn voelde en was zo uren blijven zitten tot ze zichzelf weer vertrouwde. Ik huilde toen ik dat hoorde, maar het sterkte me ook in mijn besluit. Ik herkende wat ze vertelde. Wat zij kon, kon ik daardoor ook.

Na een maand of twee begon ik de eerste voorzichtige voordelen te voelen. Mijn nachtrust werd eindelijk zo geweldig als ik had gehoord een ik begon de vroege ochtend te waarderen. Terwijl de wereld nog sliep, zat ik eeuwig ‘avondmens’ ineens dagelijks om zes uur ’s ochtends te mediteren en mijn logboek bij te houden. Elke zonsopgang maakte ik mee en dat is nog steeds zo. Het zal ergens in die tijd zijn geweest dat ik binnenkwam op een familiefeestje en mijn broer -die net als vrijwel iedereen van niets wist- me doordringend aankeek en zei: “Hé, zo ken ik je weer, terug van weggeweest”. Hij had gelijk. Ik voelde me elke dag beter en sterker worden. Maar ik was nog steeds maar net begonnen.

MINDEREN KAN OOK

Nu was het mijn bewuste keuze om helemaal te stoppen, maar wie besluit te minderen is ook al goed bezig. “Elk glas dat je niet drinkt is er een. Alleen al je bewust worden van je drankgebruik is fantastisch,” zegt alcohol- en herstelcoach Esterelle van Zanten. Ook zij dronk ooit meer dan haar lief was, waarna ze ruim zes jaar geleden besloot dat alcohol haar niet langer diende. “Dat was in eerste instantie een kwestie van m’n koppie erbij houden, mijn motivatie hooghouden en niet voor de bijl gaan.” Inmiddels voelt haar alcoholvrije leven als een tweede natuur. Je houding met alcohol veranderen is wat haar betreft dan ook geen ‘challenge’ of iets wat je zou moeten doen. Je kunt het eerder zien als een antwoord op de vraag waarom we eigenlijk drinken. Want drinken, dat doen we.

Zogenaamde ‘high functioning alcoholics’ zijn dan ook groeiend in aantal; mensen met een goede baan, een gezin, een rijk sociaal leven en een verzorgd uiterlijk, maar ook met een verstoorde en vicieuze relatie met drank. Dat ziet Van Zanten rechtstreeks terug in haar coachingspraktijk, waar zo’n zeventig procent van haar cliënten bestaat uit dit soort vrouwen. “Zij zijn teleurgesteld in zichzelf, of bang dat ze het stigma ‘alcoholist’ krijgen. Dat je jezelf niet in de hand hebt in een wereld die alcohol gewoon heeft gemaakt, is een ingewikkeld verhaal voor veel mensen. Maar wie stopt of mindert hoeft zichzelf helemaal niet te verdedigen, dit gaat om je eigen voordelen leren vinden. En als je toch een nare reactie krijgt zegt dat alleen iets over de ander. Maar ook daarin lijkt er wel iets te veranderen. Vroeger was het al snel: ‘ben je verslaafd?’ Nu is zeggen dat je een gezonde levensstijl nastreeft vaak ook al heel effectief.”

RUST IN MIJN HOOFD

Maandenlang bezocht ik elke week trouw mijn coach. Alles in mijn leven ging intussen gewoon door, maar dan zonder alcohol. Verjaardagen, feestdagen en vakanties. Met oud en nieuw proostte ik met een tonic op mijn geliefden én op een alcoholvrij 2023. Ik besloot weer auto te gaan rijden en kreeg dat eindelijk echt goed onder de knie. Omdat ik nog veel compensatie snoepte viel ik door het sporten niet per se af. Wel werd ik wel gespierder en sterker. Het belangrijkste was de rust in mijn hoofd. Want wie stopt, hoeft niet langer met zichzelf te onderhandelen. De eeuwige vragen als: drink ik vandaag, hoeveel dan, ga ik morgen drinken, hoeveel dan verdwenen simpelweg met dat ene antwoord: nee. De vrijheid die dat geeft, is onbetaalbaar.

Natuurlijk had ik weleens mindere dagen maar dat was dan gewoon wat het was: een mindere dag. Ergens was er blijkbaar een knop omgegaan in mijn hoofd die het ongemak daarvan steeds beter kan opvangen. Dat ik daartoe in staat was, verraste mij zelf nog wel het meest. Het gaf me ook een nieuw soort zelfvertrouwen en vooral een nieuw soort zelfrespect dat erg motiveerde.

Ik viel geen moment terug. Ik haalde een half jaar, ik haalde negen maanden. En op een dag zei ik zogenaamd achteloos op een feestje: ‘ik drink sinds een jaar niet meer.’ Mijn gesprekspartner had geen idee, maar van binnen juichte ik.

IEDEREEN KAN STOPPEN

Anderhalf jaar verder drink ik nog steeds niet en ik ben van plan dat de rest van mijn leven te blijven doen. Daarmee ben ik niet van de blauwe knoop geworden. Van mensen die wel drinken heb ik geen last – ook niet als ze naast me staan. Stoppen met drinken heeft mij gewoon te veel gegeven om mijn beslissing terug te draaien.

Die keuze maak ik elke dag opnieuw. Soms is dat best even moeilijk, maar steeds vaker ook niet. Het zal wel aan mijn stralende voorkomen liggen dat ik sinds kort ook vragen krijg als: welke dieet heb je gevolgd? O, niet drinken? Mis je dat niet? Je was toch geen… alcoholist? Het enige wat ik daarop kan zeggen: ik drink niet, omdat ik daar een leuker mens van word.

Als ik de afgelopen periode wel iets heb geleerd van niet drinken, is het wel dat je ervaring daarover delen essentieel is. Voor jezelf en anderen. Daarvoor hoef je alleen maar terug te denken aan het verhaal van de vrouw die zichzelf vastbond aan haar stoel, en aan al die andere persoonlijke getuigenissen die me destijds allemaal dezelfde boodschap gaven: het enige mooie van te veel drinken is dat je ermee kunt stoppen, waarna er iets compleet nieuws begint dat je uiteindelijk versteld zal doen staan. Ook als je denk dat stoppen voor jou een onhaalbare kaart is. Ik had nooit gedacht dat ik dit verhaal nog eens zou schrijven, en hier zijn we dan.

Wat ik kan, kan jij ook als je dat wilt.

Dat is misschien wel het enige wat ik écht met dit verhaal wil vertellen.

Geschreven door: Liesbeth Smit, voor Libelle nummer 3 – 2024

Hulp nodig?

Kijk eens op: www.esterellevanzanten.nl (coaching), alcoholinfo.nl (informatie), www.trubendorffer.nl & www.jellinek.nl (behandeling/therapie)

Boeken en podcasts

Petra Moes, De Kunst van nuchter leven (Ambo|Anthos, 2024)

Evi Hanssen, Sinds ik niet meer drink (Horizon, 2021)